TAVAS HAKKINDA GENEL BİLGİ

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TAVAS

Doğanın eşsiz güzelliklerinin tarihin derin izleri ile buluştuğu, kültürel değerlerin birbirinden renkli gelenek ve göreneklerle bir araya geldiği köklü ve kadim bir ilçedir Tavas. İlçe sınırları içerisinde bulunan höyük düzenindeki yerleşimlerden, bölgenin tarihinin Prehistorik Dönem'e kadar uzandığı anlaşılmaktadır. Yine Tavas Ovası'nın çevresinde bulunan Tabea ve Heraclea yerleşimin Hellenistik Roma ve Bizans Dönemlerinde etkin bir şekilde sürdüğünü göstermektedir. Yöre, 12'inci ve 13'üncü yüzyıllarda Türkmenler'in Karia Bölgesi'ne yapmış olduğu akınlarla Türkleşmiştir.

İbn-i Batuta ve Evliya Çelebi'nin kayıtlarında Muğla ve Aydın sınırlarına kadar dayandığı ifade edilen Tavas, adını 13. Asırda kurulmuş ve merkezi Hırka Köyü olan Tavaslıoğlu Beyliğinden Almıştır.O yıllarda şu andaki ilçe merkezinin bulunduğu yer ise Yarangüme olarak adlandırılmıştır.

Tavaslıların bugün dai memleketlerini eski ismiyle adlandırmaları, ağız alışkanlığından ziyade, bu ismi ile kendilerini özdeşleştirmeleridir.Anadolu da 'yaranlık', 'yoldaşlık' anlamında kullanılan bu kelime, aynı zamanda Tavaslı olmayı ifade etmektedir. Bu memleketin insanları, topraklarına duydukları bağlılık ve yoldaşlık duygusu ile her koşulda birbirlerinin yanında yer almayı başarmışlardır.Tarih boyunca bir çok medeniyete ev sahipliği yapan Tavas, bugünde bu özelliğini devam ettirmektedir.Ekonomik açıdan güçlü bir ilçe olan Tavas, bölgenin ticaret merkezi durumundadır.

TARİHİ EVLER ve HANLAR

Efeler Diyarı Tavas'ta yüzlerce yılın izlerini taşıyan pek çok tarihi bina bugünle buluşuyor.

Tavas'a adımınız attığınız ilk andan itibaren geçmişin birbirinden güzel izleri ile karşılaşırsınız.Tarih zenginliklerini doya doya seyredebileceğiniz ilçe sokaklarında yürürken binlerce yıl ötesine uzanan keyifli bir yolculuğa çıkarsınız.yüzyıllar önce yapılmış Bağ Pazarı, etrafındaki tarihi evleri ve yüzyıllık ağaçları ile geçmişin günümüze yansımasındır adeta. Tavas'ın önemli simgelerinden olan bağ evleri ile çevrili meydan, Tavas Bağlar Mesireliği olarak ilçeye gelen herkesi hayran bırakır.

Tavas'ın bir diğer özelliği ise ahşap evlerdeki işçiliktir. İlçenin hemen hemen her yerinde görebileceğiniz bu evlerdeki işçiliğin bir eşi benzerine rastlamak mümkün değildir.Türkiye Tarihi Kentler Birliği üyesi olan Tavas Belediyesi, Tavas'ın merkezindeki bu Tarihi dokuyu gelecek nesillerle buluşturmak amacı ile çalışmalarına devam etmektedir.

TAVAS ZEYBEĞİ

Dağların siper ettiği bir bölgede kurulan Tavas, bu özelliğinden dolayı yüksekleri mekan edinen efelerin de diyarı olmuştur.'EFE' denildiği zaman akla ilk gelen oyun olan 'zeybek' ise bu ilçe için her zaman farklı bir anlam ifade etmiştir.

Dilden dile, kuşaktan kuşağa geçen bir direniş öyküsüdür Tava Zeybeği...Adı ile özdeşleşen bu halk oyunu, kökeninde efelerin kahramanlığını anlatır.Haksızlığa karşı çıkan, zenginden topladığını fakire dağıtan, dağları mesken tutan efelerin öyküsüdür Tavas Zeybeğinin anlattığı..Asil duruş Tavas Zeybeğinin etkileyici hikayesi ile bütünleşince seyrine doyum olmaz bir oyun ortaya çıkar.

TAVAS PİDESİ, KEBABI VE BAKLAVASI

Köklü bir tarihi mirasa sahip Tavas'ın mutfak kültürü de aynı güzellikte çıkar karşımıza...

İlçenin meşhur yemekleri Tavas'ın adını yüceltemeye devam etmektedir.Göveci ve meşhur tahinli pidesi ile lezzete iştahınızın kabarması demektir.Odun ateşinin sabahın ilk saatlerinde harlandığı ocaklar, öğle saatlerine doğru şenlenmeye başlar. İçin için yanan ocağa yerleştirilen etler, kendi halinde saatler süren bir lezzet serüvenine girer.Ocaktan çıkan kuzu dana etleri, ustası tarafından sıcağı sıcağına servise hazırlanır. Göveçlere pay edilen etler kendi yağları ile buluştuğunda ortaya çıkan 'cız' sesi etrafa dağılan enfes koku, iştahınızı iyice açılmasına sebep olur.

Tavas pidesinde asıl aktör tahinli pidedir.Tavaslılar tarafından bu pideye "içli-dışlı"denir.Tahin ile hamurun buluşması ve odun fırınında için için pişmesiyle ortaya çıkan tahinli pide gövecin ardından bambaşka bir lezzet bırakır damakalarda. Tavas baklavası yapmak ayrı bir zanaattır.40 kat yufkanın her sırasına dökülen cevizlerin şerbetle buluşması damaklarda unutulmayacak lezzetler bırakır.

TAVAS EL İŞLEMELERİ

Pek çok Tavaslı kadının ilk tanıştığı eşyalardan olan iğne, tel ve gergef, ilçede her evin bir atolye gibi işlemesini sağlıyor...

Kına örtülüklerinin işlendiği yerlerden biridir Tavas.İlçenin dünyaca ünlü tel kırmasıyla ilmik ilmik işlenen motifler daha sonra bir araya gelerek birer sanat eserinin baştacı olurlar...Anadan kalma tek ayağı sallanan gergefler, her gün başka bir motifi ağırlar. Bir gün kına örtüsü olan kırmızı bir kumaş sarmalarken bu dört köşe gergefi diğer gün bir sehpa örtüsü çevreleyiverir.Tavas Belediyesi de eserleri ve marifetleri gün ışığına çıkarmak için 8 Mart Dünya Kadınlar Günü nedeniyle Gelenekten Geleceğe Tavas Kadının Göz Nuru Yarışması düzenlenir.

TAVAS EKONOMİSİ

Bereketli toprakların diyarı Tavas Ovası, ilçe ekonomisinin en önemli gelir kaynağını oluşturur. Tavas Ovası'nda adeta mahsul yarışan tohumlar, Tavaslı'nın ekmeğidir. Konfeksiyon ve özellikle kot tipi üretim ile ayakkabı imalatı da ilçede oldukça yaygındır. Efelerin olmazsa olmaz aksesuarlarından biri olan Körüklü Çizme efeler diyarı Tavas'ta hayat bulmaya ve üretilmeye devam ediyor. 

 

KAYNAK  : T.C Denizli Valiliği 3 Aylık Kültür, Sanat, Gezi ve Kent Dergisi